Diyalogların üst seviyede olduğu ortamlarda başarı da en üst düzeyde olacaktır. Kişiler arasındaki ilişkilerde olduğu gibi kurumlar arasındaki ilişkilerde de diyalogun ehemmiyeti ön plandadır. Eğer insanlar sorunlarını konuşarak halletme yolunu seçerse başarıyı yakalamaları için hiçbir engel yoktur.
Kurumların başarılı olmaları da diyalogun iyi olmasıyla doğru orantılıdır. Diyanet İşleri Başkanlığı, kendisine eleman yetiştiren İlahiyat Fakülteleri ile diyalogunu iyi bir düzeyde tutabiliyorsa elbette ki sonuç itibariyle kendisi kazanacaktır. İlahiyat Fakülteleri eğitim ve öğretimini tamamladıktan sonra öğrencilerini hayatın içine gönderir. Eğitim ve öğretiminde ne kadar başarılı olduğunu test etmesi için hangi kuruma gönderiyorsa öğrencilerini, o kurumdaki performansını öğrenmek için tabiî ki o kurumla irtibat halinde olmalı ki bunu öğrensin ve varsa eksiklerini gidersin. Aynı zamanda Diyanet İşleri Başkanlığı da eksikleri veya devamını istediği özellikler için İlahiyat Fakülteleri ile irtibat halinde olmalıdır. Aksi halde her iki kurum da birbirinden habersiz çalışırsa iyi veya eksik gelişmelerden habersiz yapılan gayretlerin gelişmeye hiçbir katkısı olmayacaktır.
Aslında bu biraz da istişare anlayışının uygulanması ile ilgili bir durum. Eğer istişare ederseniz kazanan siz olursunuz. Bu iki kurum arasında istişarenin pek gelişmediği kanaati hakim. Belki de özel komisyonlar oluşturarak bu konu üzerinde yoğunlaşmak gerekiyor. Çünkü normal zamanlarda her iki kurum da başarının istenen seviyede olmadığından şikayetçi olabiliyor.
Diyanet teşkilatı, İlahiyat Fakültelerinin eğitim kalitesinden şikayet ediyor. İlahiyat mezunları da Diyanet teşkilatında arzuladıkları haklara sahip olamadıklarını ifade ediyorlar. Onun içindir ki halen teşkilatta görevli olanlar fırsatını bulur bulmaz başka kurumlara geçiyor. Ve işin üzücü olan tarafı da bu sorunu çözme konusunda - mutlaka vardır ama - ciddi bir girişim yok gibi. Dolayısıyla bu problem çözülmeden devam ediyor.
İki kurumun ortak hareketlerinden çok daha verimli çalışmalar ortaya çıkacaktır. "Birbirini tamamlayan bütünün parçaları" anlayışını pratiğe dökmeden çok olumlu sonuçlar alınamayacaktır.
Gerçi mevcut gidişattan memnuniyet varsa, değişiklik yapmak da zordur. Mevcuttan memnun olanlar değiştirmek şöyle dursun mevcudu, devamı için özel gayret sarf edecektir. Dolayısıyla bu durumun değişikliğe muhtaç olduğunu ortaya koymakla başlamak lazım sanıyorum. Bunun için karşılıklı iki kurumdan da katılımcıların olduğu komisyonlar oluşturarak öncelikle sorunları, eksiklikleri tespit edip ondan sonra bunları gidermek için geniş çaplı çalışmalar yapmak lazım. Çözüme yönelik tavsiyeler ortaya konduktan sonra uygulamaya geçilmelidir. Bunun için her iki kurumdan da yetkili insanların bu konuyla yakından alakadar olması gerekiyor.
Bu tür çalışmalar sosyal organizasyonların öncülüğünde daha kolay gerçekleşmektedir. Her iki kurumu da dışardan gözlemleme imkanına sahip olduğu için daha pratik çözümler üreterek ortak nokta olabilir.